ทำแอป Android ตัวเดียวให้พูดได้ทั้งอังกฤษ พม่า และไทย

การแปลแอปฟังดูเหมือนงานแค่เรื่อง string: ก๊อป strings.xml ส่งให้คนที่ พูดภาษานั้น จบ แต่พอเปิด build ภาษาพม่า ปุ่มครึ่งหนึ่งตัวอักษรโดนตัด build ภาษาไทยตัดบรรทัดกลางพยางค์ ส่วนภาษาอังกฤษก็โผล่ "1 items" ออกมา นี่คือ สิ่งที่ผมเช็กทุกครั้งเมื่อแอปต้องรองรับภาษาอังกฤษ พม่า และไทย

String: หนึ่งภาษาหนึ่งโฟลเดอร์ และห้ามต่อประโยค

• values/ เก็บภาษาอังกฤษ ซึ่งเป็น fallback ของ string ที่ยังไม่ได้แปลด้วย values-my/ คือภาษาพม่า และ values-th/ คือภาษาไทย
• อย่าประกอบประโยคจากชิ้นส่วน "Paid " + name + " today" ใช้ได้แค่ใน ภาษาอังกฤษ ภาษาพม่าและไทยเรียงกริยากับชื่อต่างกัน ให้ใช้ string เดียว ที่มี placeholder: <string name="paid_today">จ่ายให้ %1$s แล้ววันนี้</string>
• ใส่ comment เหนือแต่ละ string เพื่อให้บริบทกับคนแปล "Back" ที่เป็นปุ่ม กับ "back" ที่แปลว่าหลัง เป็นคนละคำกันในภาษาไทย

Plural ไม่เหมือนกันทุกภาษา

ภาษาอังกฤษต้องมี one และ other ส่วนภาษาพม่าและไทยไม่เปลี่ยนรูปคำนาม ตามจำนวน จึงใช้แค่ other แต่ก็ควรประกาศ plural ให้ถูกต้องอยู่ดี เพื่อให้ แต่ละภาษาได้กฎของตัวเอง:

<plurals name="items_count">
    <item quantity="one">%d item</item>
    <item quantity="other">%d items</item>
</plurals>

ใน values-my/ และ values-th/ entry เดียวกันจะมีแค่ other ตัวเดียว พอเรียก pluralStringResource(R.plurals.items_count, n, n) ก็แสดงถูก ทั้งสามภาษา

ให้ผู้ใช้เลือกภาษาเอง

คนในพม่าและไทยหลายคนตั้งภาษาโทรศัพท์เป็นอังกฤษ แต่อยากอ่านแอปเป็น ภาษาของตัวเอง หรือกลับกัน Android 13 เพิ่มการตั้งค่าภาษารายแอป และ AppCompat ก็ทำให้ API เดียวกันใช้ได้บนเวอร์ชันเก่าด้วย:

AppCompatDelegate.setApplicationLocales(
    LocaleListCompat.forLanguageTags("my")
)

เพิ่ม locales_config.xml ที่มี en, my และ th แล้วแอปจะไปโผล่ในหน้า App languages ของระบบด้วย

ส่วนที่ยากจริงคือตัวอักษร

การแปลทำให้คำถูกต้อง แต่ typography เป็นตัวตัดสินว่าคนจะอ่านออก หรือเปล่า

• ใช้ Unicode ไม่ใช่ Zawgyi เนื้อหาภาษาพม่ารุ่นเก่ามักเป็น Zawgyi ซึ่งเป็น ฟอนต์ที่เอา code point ของ Unicode มาใช้ซ้ำ ให้เก็บและส่งแต่ Unicode และแปลงข้อความที่ import เข้ามาก่อนลงฐานข้อมูล
• ตัวอักษรสูงกว่า ภาษาพม่าและไทยมีเครื่องหมายซ้อนบนและล่าง ความสูง แบบ fix หรือ lineHeight ที่แน่นเกินไปจะทำให้โดนตัด ปล่อยให้ข้อความวัด ขนาดเอง และทดสอบด้วย string ที่ยาวที่สุด
• ไม่มีเว้นวรรคระหว่างคำ ทั้งสองภาษาไม่เว้นวรรคระหว่างคำ การตัดบรรทัด จึงต้องใช้พจนานุกรม Android จัดการให้ ตราบใดที่ไม่บังคับ maxLines = 1 พร้อม ellipsis กับเนื้อความ
• ตัวเลขและวันที่ format ด้วย locale ของผู้ใช้ (NumberFormat, DateTimeFormatter) แทนการเขียน pattern เอง เครื่องที่ตั้งเป็นไทยอาจใช้ ปีพุทธศักราช

การทดสอบ

เปิด pseudo-locale เพื่อหาข้อความที่ hard-code และ layout ที่ขยายไม่ได้ แคปหน้าจอหลักทุกหน้าในทั้งสามภาษา และก่อนปล่อยให้เจ้าของภาษาอ่านแอป บนโทรศัพท์จริง — ไม่ใช่แค่อ่าน spreadsheet ของ string

ถ้าทำใหม่จะทำอะไรต่างไป

ผมจะเพิ่มโฟลเดอร์ภาษาพม่าและไทยตั้งแต่วันแรก ถึงจะมีแค่ข้อความ placeholder ก็ตาม ทุก layout ที่สร้างโดยมีแค่ภาษาอังกฤษต้องกลับมาแก้ทีหลัง และนั่นช้ากว่าการสร้างให้ยืดได้ตั้งแต่แรกเสมอ